orliakas

	ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ ΟΡΕΙΒΑΤΩΝ ΚΟΖΑΝΗΣ
	ΚΑΛΩΣ ΗΛΘΑΤΕ ΣΤΗ ΔΥΤΙΚΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

Ιστορικό

Τι πρέπει να προσέχουμε

Πρώτες Βοήθειες

Στις Αλπεις

Φωτογραφίες

Επικοινωνία

Σινιάτσικο ή Άσκιον

Το Σινιάτσικο ή ο Σινιάτσικος όπως αποκαλείται από τους κατοίκους των γύρω περιοχών, είναι μικρός σε έκταση ορεινός όγκος, που βρίσκεται ακριβώς στο κέντρο της Δυτικής Μακεδονίας. Αποτελεί τμήμα της Μακράς οροσειράς που διασχίζει από βορρά προς νότο τη Δυτική Μακεδονία και χωρίζει το λεκανοπέδιο της Φλώρινας, Εορδαίας και Κοζάνης από την κοιλάδα του Άνω Αλιάκμονα. Ολόκληρο το Σινιάτσικο βρίσκεται μέσα στο νομό Κοζάνης. Το βορειοανατολικό τμήμα του ανήκει στην επαρχία Εορδαίας, ενώ το νοτιοδυτικό στην επαρχία Βοϊου. Το σχήμα του βουνού είναι κωνικό και η ψηλότερη κορυφή του έχει υψόμετρο 2111 μ.

Γύρω από αυτήν και σε συνέχειά της υψώνονται και άλλες χαμηλότερες κορυφές όπως ο Σκόκος (1824 μ.), η Σκάρπα (1624 μ.), η Μαγούλα (1612 μ.), η Μακρυγιάννη (1542 μ.), ο Πύργος (1517 μ.) και άλλες χαμηλότερες προς νότο όπως, η Φυλλουριά, το Αγριόσκορδο, οι Πάδες, το Κακό και το Πλάϊ.

Η θέα από την κορυφή του Σινιάτσικου είναι απεριόριστη, μοναδική, θα λέγαμε, για το χώρο της Δυτικής Μακεδονίας, καθώς δεν υπάρχουν άλλα ψηλά βουνά γύρω του. Φαίνεται κυριολεκτικά όλη η Δυτική Μακεδονία. Οι πόλεις της Καστοριάς, της Πτολεμαίδας, και των Γρεβενών φαίνονται καθαρά. Στα ανατολικά μπορεί κανείς να δεί το Καϊμακτσαλάν, το Βέρμιο, τα Πιέρια, τον Όλυμπο, και τις λίμνες Βεγορίτιδα, Αμυνταίου, καθώς και την τεχνητή λίμνη του Αλιάκμονα. Δυτικά φαίνεται όλη η Πίνδος, από το Γράμμο μέχρι τα Θεσσαλικά Άγραφα. Σε μέρες με ατμοσφαιρική διαύγεια φαίνονται μέχρι και οι κορυφές των βουνών της Ρούμελης.

Οι βόρειες δυτικές και ανατολικές πλαγιές του Σινιάτσικου είναι απότομες, ειδικά οι βόρειες με μεγάλη κλίση. Τα προς βοράν όρια του Σινιάτσικου είναι ασαφή. Με το οροπέδιο Τσιλιμίγκας, όπου και το ορειβατικό καταφύγιο Πτολεμαϊδας, συνδέεται με το Μουρίκι, ενώ οι απότομες βόρειες πλαγιές, τεμνόμενες από βαθιές χαράδρες, καταλήγουν στο οροπέδιο Βλάστης και στην κοιλάδα του Σισανίου. Ανατολικά οι πλαγιές καταλήγουν στο οροπέδιο Εορδαίας, ενώ δυτικά σχηματίζεται μια μακρά κορυφογραμμή που σχηματίζει και μια βαθειά κοιλάδα που καταλήγει στο μικρό κάμπο της Εράτυρας. Μια ράχη πάνω από την Εράτυρα λέγεται Παλιοκόζιανη. Από την ονομασία προήλθε και η άποψη, ότι οι πρώτοι οικιστές της πόλης της Κοζάνης προέρχονταν από ομώνυμο ορεινό χωριό που, όμως, δεν υπάρχει σήμερα κανένα ίχνος του, για να πιστοποιεί την παραπάνω θεωρία. Στην ίδια περιοχή, σε απόσταση μιας ώρας από την Εράτυρα, υπάρχει σπηλαιοβάραθρο, με μικρή λίμνη και σταλακτίτες και σταλαγμίτες. Οι νότιες πλαγιές του Σινιάτσικου κατεβαίνουν ομαλά και κυματιστά μέχρι το οροπέδιο της Γαλατινής σε ύψος 1000 μ. περίπου.

Οι βόρειες απολήξεις τον βουνού αποτελούνται από αργιλικά και άλλα αδιαπέραστα από το νερό πετρώματα, γι' αυτό και είναι κατάφυτες από δάση οξυάς και γεμάτες ρυάκια και πηγές. Αντίθετα, οι άλλες πλευρές και η κορυφή είναι εξ ολοκλήρου ασβεστολιθικές, πετρώδεις, διαβρωμένες και απελπιστικά γυμνές. Η γύμνια των νότιων και ανατολικών κλιτύων του Σινιάτσικου είναι παροιμιώδης. Οι γυμνοί βράχοι δίνουν τραχιά όψη και γκρίζο χρώμα στο βουνό, που μόνο το χειμώνα φαίνεται κάπως όμορφο, όταν οι κορυφές είναι χιονισμένες. Χαρακτηριστικό είναι ότι, στις νότιες πλαγιές και σε μια έκταση μερικών τετραγωνικών χιλιομέτρων δεν υπάρχει όχι μόνο δένδρο, αλλά ούτε θάμνος.

Η απουσία του ξύλου είναι πρωτοφανής. Το καλοκαίρι, όμως, φυτρώνει ψηλό χορτάρι, μέχρι ένα μέτρο ύψος που το θερίζουν οι αγρότες για κτηνοτροφή. Δεν υπάρχει επίσης στις νότιες και ανατολικές πλαγιές, ούτε μια πηγή, παρά μόνο τεχνητές λιμνούλες (μπάρες), που έφτιαξαν οι βοσκοί για πότισμα των ζώων. Τα πετρώδη βοσκοτόπια του Σινιάτσικου είναι ιδανικά για βοσκή προβάτων και τα κτηνοτροφικά προϊόντα (τυρί φέτα, γιαούρτι) της Γαλατινής είναι από τα νοστιμότερα στην Ελλάδα. Κι αυτό γιατί τα πρόβατα τρέφονται με πλήθος ποώδη αρωματικά φυτά που κάνουν το γάλα πολύ παχύ. Στις περιοχές αυτές του Σινιάτσικου φυτρώνουν πολλά φαρμακευτικά βότανα και άριστης ποιότητας και άφθονης ποσότητας βουνίσιο τσάι. Γενικά το Σινιάτσικο είναι το πιο γυμνό και άδενδρο βουνό της Μακεδονίας.

Η νότια προέκταση του Σινιάτσικου είναι το βουνό της Βέλλιας, που αποτελεί ξεχωριστό ορεινό συγκρότημα γι' αυτό και θα εξεταστεί χωριστά. Μεταξύ Σινιάτσικου και Βέλλιας παρεμβάλλονται μία σειρά από κοιλάδες, κλειστά οροπέδια και λοφώδεις εκτάσεις. Οι τελευταίες, θεωρούνται οι νότιες απολήξεις του Σινιάτσικου κι αποτελούν μια ορεινή κι αρκετά απομονωμένη περιοχή που εκτείνεται μεταξύ των χωριών Άρδασσα, Λιβερά, Σιδερά, Κτενά και Γαλατινή. Η περιοχή αυτή είναι επίσης άνυδρη και βραχώδης, αλλά καλύπτεται από θάμνους και δάση βαλανιδιάς. Ένα απ' αυτά είναι το πυκνότατο δάσος της Τούμπας που αποτελεί κλασσικό καταφύγιο των λύκων της περιοχής. Σημαντικότερες περιοχές αυτών των, μάλλον ομαλών, υψωμάτων είναι ο Αγριόχοιρος (1409), οι Τσούκες (1348), ο Αη- Προκόπης (1280), η Σκοπιά (1920).

Οι κυριότερες αναβάσεις προς την κορυφή του Σινιάτσικου είναι οι εξής:

1) Η ευκολότερη αλλά και ωραιότερη διαδρομή γίνεται από τη μεριά της Βλάστης. Από τον ασφαλτόδρομο Πτολεμαίδας-Βλάστης, στο ψηλότερο σημείο της διαδρομής, όπου και το εξωκκλήσι του Αγίου Κοσμά Αιτωλού Βλάστης, στρίβουμε νότια και παίρνουμε ένα χωματόδρομο εποχιακής βατότητας που κινείται σε κορυφογραμμή με νότια κατεύθυνση. Σε τέσσερα, περίπου, χιλιόμετρα φτάνουμε στο ορειβατικό καταφύγιο Πτολεμαίδας. Το καταφύγιο είναι καινούργιο, εγκαινιάστηκε το 1990. Είναι διώροφο και χωράει γύρω στα 80 άτομα. Από κει με νότια κατεύθυνση, προχωράμε στο οροπέδιο "Τσιλιμίγκας" στα 1600 μ. περίπου, απ' όπου αρχίζει και η ανάβαση προς την κορυφή. Συνολικά η απόσταση καταφυγίου Σ.Χ.Ο. Πτολ/δας- κορυφή είναι 1.30-2.00 ώρες, ανάλογα με την εποχή. Επειδή η ανάβαση γίνεται από τη βόρεια, απότομη πλαγιά, από το Δεκέμβριο μέχρι το Μάιο συναντάει κανείς χιόνι και δυνατό άνεμο, που ποτέ δεν σταματάει να φυσάει στο Σινιάτσικο, επειδή το βουνό είναι μακριά από άλλους ορεινούς όγκους κι ο απομονωμένος, ψηλός κώνος της κορυφής είναι εκτεθειμένος σε όλους τους ανέμους.

2) Επίπονη διαδρομή γίνεται από το χωριό Άρδασσα Εορδαίας, απ' όπου με δυτική κατεύθυνση ανεβαίνουμε στην κορυφή σε 6 ώρες περίπου, ξεκινώντας από υψόμετρο 650 μέτρα περίπου.

3) Εξίσου επίπονη είναι η ανάβαση από το χωριό Γαλατινή στα νότια κράσπεδα τον βουνού, σε υψόμετρο 1010 μ. Από κει περπατάει κανείς 3 ώρες σε δασικό χωματόδρομο ή μονοπάτι ανάμεσα σε χωράφια, δάση, γυμνά βοσκοτόπια και κοιλάδες για να φτάσει στους πρόποδες του κύριου όγκου του βουνού. Εκεί υπάρχει το ημιτελές και, δυστυχώς, μισοεγκαταλειμένο καταφύγιο του ορειβατικού συλλόγου Γαλατινής και υψόμετρο 1200 μ. περίπου, απ' όπου μπορεί κανείς ν' ανεβεί στην κορυφή σε 3 ώρες, σε διαδρομή ομαλή αλλά γεμάτη μυτερές πέτρες και χαλίκια.

4) Από την εθνική οδό Κοζάνης- Καστοριάς παίρνουμε το δρόμο προς Εράτυρα- Σισάνι. Από το Σισάνι, στους δυτικούς πρόποδες του βουνού, χωματόδρομος οδηγεί στο χωριό Νάματα (υψ. 1240 μ.). Από κει αρχίζει η ανάβαση, αρχικά με νότια και μετά με ανατολική κατεύθυνση πάνω στην κορυφογραμμή. Συνολικά η πορεία διαρκεί 4 ώρες.

5) Από το χωριό Εράτυρα, σε 3 χλμ. συναντάμε το παλιό μοναστήρι τον Αγίου Αθανασίου, όπου υπάρχει και ξενώνας κι από κει με βορειοανατολική κατεύθυνση φτάνουμε στην κορυφή σε 2.30' ώρες περίπου.

Η χλωρίδα τον Σινιάτσικου είναι φτωχή σε δένδρα και αγριολούλουδα, αλλά πλούσια σε αρωματικά φαρμακευτικά φυτά, με ευεργετικές ιδιότητες όταν χρησιμοποιούνται ως αφεψήματα. Η πανίδα είναι η φτωχότερη στη Δυτ. Μακεδονία. Λύκοι, αλεπούδες, πετροπέρδικες και αετοί συναντώνται ακόμα.

Κατά την κλασσική αρχαιότητα το Σινιάτσικο λεγόταν ΄Ασκιο όρος. Ίσως η ονομασία αυτή να οφειλόταν στο άδενδρο και γυμνό του έδάφος, που σίγουρα θα παρουσίαζε χτυπητή αντίθεση με την κατάφυτη, τότε, υπόλοιπη Δυτ. Μακεδονία. Στους νοτιοδυτικούς πρόποδες τον βουνού ήταν κτισμένη η αρχαιομακεδονική πόλη Εράτυρα, από τις μεγαλύτερες της επαρχίας Ελίμειας. Κατά τις αρχές της τουρκοκρατίας στη Μακεδονία (l4ος αιώνας), το Σινιάτσικο γέμισε από πληθυσμούς κατατρεγμένων Ελλήνων, που ζητώντας καταφύγιο στα βουνά, πύκνωσαν ήδη κτισμένες κωμοπόλεις, όπως η Σέλιτσα (Εράτυρα) και το Σισάνι, ή έκτισαν καινούργια χωριά όπως η Γκράτσιανη, το Γιαγονισκό, το Πεκρεβενίκο, πον καταστράφηκαν αργότερα από Αλβανικές επιδρομές, και το Κοντσικό (Γαλατινή). Ερείπια από τα τρία προαναφερ0έντα χωριά υπάρχουν ακόμα και σήμερα στην τοποθεσία Παλιοχώρι και Γκράτσιανη, στις γυμνές κοιλάδες στους νότιους πρόποδες τον βουνού.

Κατά τους χρόνους εκείνους άκμασε το Σισάνι ή Σισανιούπολη, σημαντικό αστικό κέντρο που πιθανολογείται ότι προϋπήρχε ως ακμάζουσα πόλη από τη ρωμαϊκή εποχή. Το Σισάνι ήταν έδρα Μητρόπολης. Μετά τη ναυμαχία της Ναυπάκτου το 1571, οι Τούρκοι για αντίποινα, επέπεσαν κατά των ελληνικών πληθυσμών και μεταξύ άλλων κατέστρεψαν και το Σισάνι. Σε πρόσφατες ανασκαφές που συνεχίζονται μέχρι σήμερα, ανακαλύφθηκαν οι βάσεις του μητροπολιτικού ναού. Η έδρα της Μητρόπολης μεταφέρθηκε το 1699 στη Σιάτιστα για περισσότερη ασφάλεια κι από τότε καθιερώ0ηκε η ονομασία "Μητρόπολη Σισανίου και Σιατίστης". Μάλιστα λέγεται ότι ο τελευταίος Μητροπολίτης κρεμάστηκε από τους Τούρκους στη θέση "Δεσπότη Ράχη" δυτικά του Σισανίου.

Το Σινιάτσικο, κατά την τουρκοκρατία και, ιδίως κατά το Μακεδονικό αγώνα, υπήρξε κρησφύγετο κλεφτών, αρματολών και ανταρτικών ομάδων. Φημισμένοι Δυτικομακεδόνες οπλαρχηγοί στα τέλη τον l9ου αιώνα, όπως ο Λεωνίδας Χατζημπύρος από τη Σαμαρίνα, οι Γαλατινιώτες Νταβέλης χαι Αλαμάνης και πολλοί Μακεδονομάχοι στις αρχές του 20ου αιώνα είχαν ορμητήριο το Σινιάτσικο. Την ίδια εποχή σημαντική ανάπτυξη παρουσίασε η Εράτυρα, χάρη στους ξενιτεμένους που είχαν ιδρύσει εμπορικούς οίκους στην Κεντρική Ευρώπη. Μάρτυρες της παλιάς ακμής του χωριού είναι τα σωζόμενα μακεδονικά αρχοντικά του l7ου και l8ου αιώνα.

Από τους σημερινούς οικισμούς του Σινιάτσικου, εκτός από την Εράτυρα και το Σισάνι, που διακρίνονται για τα άφθονα νερά, την πλούσια βλάστηση και τα νόστιμα οπωροκηπευτικά και φασόλια, άξιο λόγου είναι το χωριό Νάματα (Πιπιλίστα). Κτισμένο από Βλαχόφωνους κτηνοτρόφους σε υψόμετρο 1240 μ., μέσα σε πυκνά δάση οξυάς και χλοερά λιβάδια, έχει άφ0ονες πηγές, τρεχούμενα νερά και μικρούς καταρράκτες, χαρακτηριστικά όλα της Βόρειας πλευράς τον Σινιάτσικου που, πως είπαμε, παρουσιάζει μεγάλη αντίθεση με τις γυμνές άνυδρες νότιες πλαγιές.

Γενικά το Σινιάτσικο είναι βουνό που οι ορειβάτες το προτιμούν περισσότερο από άλλα, όχι για τις φυσικές καλλονές τον, αλλά για τη θέα του και για το γεγονός ότι έχει κεντρική θέση στη Δυτική Μακεδονία. Είναι σε "θέση βολής" απ' όλες τις πόλεις της Δυτ. Μακεδονίας και γι' αυτό έχει καθιερωθεί να γίνεται εκεί κάθε χρόνο, στις αρχές της άνοιξης, η συνάντηση και κοινή ανάβαση των ορειβατικών συλλόγων όλης της Δυτικής Μακεδονίας.